Sunday, March 30, 2014

တာဝန္ကုိယ္စီ ရွိၾကသည္ ---



“တာဝန္”ဆုိတာ “မလႊဲမေသြ လုပ္ေဆာင္ရမည့္အမႈကိစၥ”ျဖစ္သည္။ 

တာဝန္တခု မိမိအေပၚ လုပ္ေဆာင္ရန္ က်ေရာက္လာၿပီဆုိလွ်င္ လုပ္ကုိလုပ္ရမည္ျဖစ္သည္၊ မ်က္ေမွာက္ေခတ္၌ လူ႔အသင္းအဖြဲ႔မွာျဖစ္ေစ, ရဟန္းေတာ္ အသင္းအဖြဲ႔မွာျဖစ္ေစ မိမိတုိ႔အေနနဲ႔ က်ရာတာဝန္ကုိ မေဆာင္႐ြက္ႏုိင္ၾကဘူးဆုိလွ်င္ ထုိအသင္းအဖြဲ႔ဟာ ဘယ္ေတာ့မွ မတုိးတက္ဘူး၊ ဆုတ္ယုတ္ပ်က္စီးဖုိ႔သာျဖစ္မည္။ မိမိက်ရာတာဝန္ကုိ ေဆာင္႐ြက္တဲ့ေနရာတြင္ သူတပါး၏တာဝန္အေပၚ စြက္ဖက္တာ ေႏွာင့္ယွက္တာ မျဖစ္ေစပဲ ကူညီမႈ ပ့ံပုိးမႈသာ ျဖစ္သင့္သည္။


ခရမ္းၿမိဳ႕ သေျပကုန္း မဟာစည္ သာသနာ့ရိပ္သာ ဆရာေတာ္ ဦးသုမန၏ၾသဝါဒ အသင္းအဖြဲ႔ပ်က္ေၾကာင္း ၃-ပါး

ဖိတ္ေခၚမလာ၊ ေဘးမွာ ျပစ္ေျပာ၊
.ေငြသေဘာ၌၊ ေျပေခ်ာမလြယ္၊
ဤသုံးသြယ္၊ မွတ္ဖြယ္ သင္းပ်က္ေၾကာင္း။

(၁) အစည္းအေဝးဖိတ္ေခၚေသာအခါ မတက္ေရာက္ျခင္း၊
(၂) ျပင္ပမ်က္ကြယ္၌ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး အျပစ္ေျပာျခင္း၊
(၃) ေငြစာရင္း ရွင္းတမ္းမ်ား ေခ်ာေမြ႔ေျပျပစ္မႈ မရွိျခင္း။

အဖြဲ႔ပ်က္ျခင္းအေၾကာင္း ၃-ပါး

(၁) ဗဟုေနတၱာရ- နည္းၫႊန္လမ္းျပ အႀကီးအမႉးလုပ္လုိသူ ေပါမ်ားျခင္း၊ (လူႀကီးလုပ္ခ်င္သူ ေပါမ်ားျခင္း)၊
(၂) သဗၺပ႑ိတမာနီ- မိမိကုိယ္ကုိ ပညာရွိဟု ဘဝင္ျမင့္သူ မ်ားျခင္း၊
(၃) ဗဟုမဟိစၧာ- ရာထူးမက္ေမာသူ မ်ားျခင္း။

(၁) ေရွ႔ေဆာင္ႀကီးသူ၊ လုပ္လုိသူ၊ မ်ားမူ သင္းပ်က္တတ္၊
(၂) ဘဝင္ျမင့္ဘိ၊ ပညာရွိဟု၊ ထင္သည့္သူေတြ၊ မ်ားျပားေပ၊ မွတ္ေလ သင္းပ်က္တတ္၊
(၃) ရာထူးမက္ေမာ၊ သူေတြေပါ၊ ထုိေရာ သင္းပ်က္တတ္။


******
.ေကာင္းတာေျပာျပဳ ေကာင္းေသာမႈ ျပဳစုတတ္ၾကေစ.
******************




Friday, March 14, 2014

ဘာဝ ၃-မ်ဳိး---



ဘာဝ ၃-မ်ဳိး

(၁) နာနာဘာဝ=ရွင္ကြဲ ကြဲျခင္း။
(၂) ဝိနာဘာဝ=ေသကြဲ ကြဲျခင္း။
(၃) အညထာဘာဝ=ဘဝျခား၍ ကြဲျခင္း။

နာနာဘာေဝါတိ သရီေရန နာနာေဒသဘာေဝါ၊ ဝိပၸဝါေသာတိ အေတၳာ။
ဝိနာဘာေဝါတိ မရေဏန ဝိယုဇၨနံ။
အညထာဘာေဝါတိ ဘဝႏၲ႐ူပဂမေနန အညာကာရပၸတၱိ။ (ဝိမတိ၊ ၂၊ ၂၆၆။)

နာနာဘာေဝါတိ ဇာတိယာ နာနာဘာေဝါ၊ ဇာတိိအႏု႐ူပဂမေနန ဝိသုံဘာေဝါ၊ အသမၺဒၶဘာေဝါတိ အေတၳာ။
ဝိနာဘာေဝါတိ မရေဏန ဝိနာဘာေဝါ၊ စုတိယာ ေတနတၱဘာေဝန အပုနပဝတၱနေတာ ဝိပၸေယာေဂါတိ အေတၳာ။
အညထာဘာေဝါတိ ဘေဝန အညထာဘာေဝါ၊ ဘဝႏၲရဂၢဟေဏန “ကာမာဝစရသေတၱာ ႐ူပါဝစေရာ ေဟာတီ”တိ အာဒိနာ တတၳာပိ “မႏုေႆာ ေဒေဝါ ေဟာတီ” တိ အာဒိနာ စ ပုရိမာကာရေတာ အညာကာရတာတိ အေတၳာ။ (သာရတၳ၊ ၃၊ ၄၄၇-၄၄၈။)

နာနာဘာေဝါတိ- ဟူသည္ကား၊ သရီေရန- ကုိယ္ျဖင့္၊ နာနာေဒသဘာေဝါ- အထူးထူးေသာအရပ္သုိ႔ သြားျခင္းတည္း၊ ဝိပၸဝါေသာ- ေကြကြင္းျခင္းတည္း။ ဣတိ အေတၳာ- ဤကားအနက္။ ဝိနာဘာေဝါတိ- ဟူသည္ကား၊ မရေဏန- ေသသျဖင့္၊ ဝိယုဇၨနံ- ေကြကြင္းျခင္းတည္း။
အညထာဘာေဝါတိ- ဟူသည္ကား၊ ဘဝႏၲ႐ူပဂမေနန-ဘဝတပါးသုိ႔ ေရာက္သျဖင့္၊ အညာကာရပၸတၱိ-တပါးေသာ အျခင္းအရာျဖင့္ ျဖစ္ျခင္းတည္း။ (ဝိမတိ၊ ၂၊ ၂၆၆။)

နာနာဘာေဝါတိ-ကား၊ ဇာတိယာ-ဇာတ္အားျဖင့္၊ နာနာဘာေဝါ-အသီးျဖစ္ျခင္း၊ ဇာတိိအႏု႐ူပဂမေနန-ဇာတ္အားေလ်ာ္သည္သုိ႔ေရာက္ျခင္းျဖင့္၊ ဝိသုံဘာေဝါ- အသီးအျခားျဖစ္ျခင္း၊ အသမၺဒၶဘာေဝါ-မဖြဲ႔ မစပ္အပ္သည္၏အျဖစ္၊ ဣတိ အေတၳာ-ဤကားအနက္။
ဝိနာဘာေဝါတိ-ကား၊ မရေဏန-ေသျခင္းျဖင့္၊ ဝိနာဘာေဝါ-ကင္း၍ျဖစ္ျခင္း၊ (ေကြကြင္းရျခင္း၊) စုတိယာ-စုတိအားျဖင့္၊ ေတနတၱဘာေဝန-ထုိအတၱေဘာအားျဖင့္၊ အပုနပဝတၱနေတာ-တဖန္မျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္၊ ဝိပၸေယာေဂါ-ကင္းျခင္းတည္း၊ ဣတိ အေတၳာ-ဤကားအနက္။
အညထာဘာေဝါတိ-ကား၊ ဘေဝန-ဘဝအားျဖင့္၊ အညထာဘာေဝါ-တပါးေသာအျခင္းအရာ အားျဖင့္ ျဖစ္ျခင္း၊ ဘဝႏၲရဂၢဟေဏန-ဘဝတပါးကုိ ယူျခင္းျဖင့္၊ “ကာမာဝစရသေတၱာ-ကာမာဝစရသတၱဝါသည္၊ ႐ူပါဝစေရာ-႐ူပါဝစရသတၱဝါသည္၊ ေဟာတိ-ျဖစ္၏၊”ဣတိ အာဒိနာ-ဤသုိ႔အစရွိသျဖင့္လည္းေကာင္း၊ တတၳာပိ-ထုိစကားရပ္၌လည္း၊ “မႏုေႆာ-လူသည္၊ ေဒေဝါ-နတ္သည္၊ ေဟာတိ-၏၊”ဣတိ အာဒိနာ စ-ဤသုိ႔အစရွိသျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ပုရိမာကာရေတာ-ေရွ႔၌ျဖစ္ေသာအျခင္းအရာမွ၊ အညာကာရတာ-အျခားတပါးေသာအျခင္း အရာ၏အျဖစ္တည္း၊ ဣတိ အေတၳာ-ဤကားအနက္။ (သာရတၳ၊ ၃၊ ၄၄၇-၄၄၈။)

ဆရာေတာ္ ဦးေဇာတာလကၤာရ
ဓမၼာနႏၵ ဝိဟာရ
ဟာ့ဖ္မြန္းေဗးၿမိဳ႔

Thursday, February 20, 2014

ကဆုန္လျပည့္ ဆင္မင္းေန႔၀ယ္ ဆိုသည္ရယ္---?



ဘုရားျဖစ္စဥ္၊ ဗုဒၶဝင္၌၊
လလွ်င္ ကဆုန္၊ နယုန္ ဝါဆုိ၊ ထုိအဆုိတုိ႔၊
ဤလုိလမ်ား၊ အမည္သား၍၊ ၫႊန္ၾကားေဟာခဲ့ပါသေလာ?

ေမး။ ။(ဂ) အရွင္ဘုရား, ျမတ္စြာဘုရား ဖြားျမင္ျခင္း, ဘုရားျဖစ္ျခင္း စသည္ျဖင့္ ဗုဒၶဝင္တြင္ ကဆုန္လ, ဝါဆုိလ စသည့္ လအမည္ႏွင့္ အသက္ေတာ္တုိ႔ကုိ ျပသထားပါသည္။ ဘုရားလက္ထက္ေတာ္က ဒီလုိလအမည္နဲ႔ အသက္ေတာ္ကုိ ညႊန္ျပၿပီး ေဟာခဲ့ပါသလားဘုရား?

အိႏၵိယမွီ၊ ျမန္မာသည္၊ လမည္ျပဳစုပါ

ေျဖ။ ။ (ဂ) အိႏၵိယပကၡဒိန္၌ နကၡတၱေဗဒပညာရပ္ကုိ အေျခခံလ်က္ စန္း(လ)ႏွင့္ယွဥ္ေသာ နကၡတ္မ်ား အစြဲျပဳ၍ လအမည္မ်ားကုိ ေပးခဲ့ၾကပါသည္၊ ဥပမာ—စိတၱ, စိတၱမာသ (ပါဠိ), စိၾတ, စဲၾတ (ဟိႏၵီ/သကၠတ) = တန္ခူးလ (ျမန္မာ)၊ ေဝသာခ, ေဝသာခမာသ (ပါဠိ), ဝဲရွာခ Vai'sakha (သကၠတ) =ကဆုန္လ (ျမန္မာ)၊ ေဇ႒, ေဇ႒မာသ (ပါဠိ), ေဇ်ရွ္ဌ JyaishÔha (သကၠတ) = နယုန္လ (ျမန္မာ)၊ အာသာဠွ, အာသာဠွိမာသ (ပါဠိ), အာရွာဎ ŒshÈÉha (သကၠတ)= (ဝါဆုိလ (ျမန္မာ)စသည္ျဖင့္ ေခၚေဝၚ ေရးသားၾကပါသည္။

ျမန္မာပကၡဒိန္သည္ အိႏၵိယပကၡဒိန္ကုိ မွီး၍ ေရွးပညာရွင္တုိ႔ ထြင္ခဲ့ဟန္တူပါသည္။ သုိ႔ျဖစ္၍ အိႏၵိယ ပကၡဒိန္ လစဥ္သည့္အတုိင္း ျမန္မာလမ်ားကုိလည္း စဥ္ထားပါသည္။ 

ျမတ္စြာဘုရား ဖြားျမင္ျခင္း, ဘုရားျဖစ္ျခင္းစသည္ျဖင့္ ဗုဒၶဝင္တြင္ ကဆုန္လ, ဝါဆုိလစသည့္ လအမည္ႏွင့္ အသက္ေတာ္တုိ႔ကုိ ျပထားႏုိင္ျခင္းသည္ ဗုဒၶမတၱၫူျဖစ္ေတာ္မူၾကေသာ အ႒ကထာဆရာမ်ား၏ဖြင့္ဆုိခ်က္မ်ားကုိ ၾကည့္၍ ညႊန္ျပႏုိင္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ဗုဒၶဝံသအ႒ကထာ နကၡတၱပရိေစၧဒကထာ (၃၅၁)ႏွင့္ ဒီဃနိကာယ္ မဟာဝဂၢအ႒ကထာ သမၺဟုလပရေစၧဒအဖြင့္ (၁၈)၌—“ဘုရားအေလာင္းေတာ္သည္ ဥတၱရာသာဠွနကၡတ္ႏွင့္စန္းယွဥ္ေသာ ဝါဆုိလျပည့္ေန႔၌ ပဋိသေႏၶတည္ေနေတာ္မူျခင္း, ေတာထြက္ေတာ္မူျခင္း, ဓမၼစၾကာတရားေတာ္ကုိ ေဟာေတာ္မူျခင္း, ေရမီးအစုံ တန္ခုိးျပာဋိဟာကုိ ျပေတာ္မူျခင္း၊ ဝိသာခနကၡတ္ႏွင့္စန္းယွဥ္ေသာ ကဆုန္လျပည့္ေန႔၌ ဖြားေတာ္မူျခင္း, ဘုရားျဖစ္ေတာ္မူျခင္း, ပရိနိဗၺာန္စံေတာ္မူျခင္း၊ မာဃနကၡတ္ႏွင့္စန္းယွဥ္ေသာ တပုိ႔တြဲလျပည့္ေန႔၌ ဘုရားရွင္၏ သာဝကသႏၷိ ပါတ(သာဝကအစည္းအေဝး) ျပဳေတာ္မူျခင္း, အာယုသခၤါရလႊတ္ေတာ္မူျခင္း၊ အႆယုဇနကၡတ္ႏွင့္စန္းယွဥ္ေသာ သီတင္းကြ်တ္လျပည့္ေန႔၌ တာဝတႎသာနတ္ျပည္မွ ဆင္းသက္ေတာ္မူျခင္း”တုိ႔ျဖစ္ပါသည္။

ေရွးအႏၵိယ၊ နကၡတၱ၊ ေဗဒက်မ္းကုိသာ။
ပါဠိ သကၠတ၊ သုံးစြဲၾက၊ လက အမည္မွာ။
မွီးျငမ္းျပဳစု၊ ျမန္မာမႈ၊ ေခၚျပဳ ပကၡဒိန္ပါ။
တစ္ႏွစ္တာမွ၊ ဆယ့္ႏွစ္လ၊ မည္က သီးသီးပါ။
ျမန္မာ, အိႏၵိယား၊ ေဝါဟာမ်ား၊ ကြဲျပားၾက႐ုံသာ။
လ၏အေန၊ ထူးအေထြ၊ ကယ္ေလ မရွိပါ။

ေသာ ဧဝံ တာဟိ ေဒဝတာဟိ ကုသလံ သာရယမာနာဟိ ပရိဝုေတာ တၾတ ဝိစရေႏၲာဝ စဝိတြာ မဟာမာယာယ ေဒဝိယာ ကုစၧိသၼႎ ဥတၱရာသာဠွနကၡေတၱန ပဋိသႏၶႎ ဂဏွိ။ (ဗုဒၶဝံသအ႒ကထာ၊ ေဂါတမ ဗုဒၶဝံသဝဏၰနာ၊ ၃၁၉။)
အာသာဠွိပုဏၰမာယံ သက်ရာဇကုေလ မဟာမာယာယ ေဒဝိယာ ကုစၧိယံ ပဋိသႏၶႎ ဂေဟတြာ ဒသ မာေသ ေဒဝမႏုေႆဟိ မဟတာ ပရိဝါေရန ပရိဟရိယမာေနာ ဝိသာခပုဏၰမာယံ ပစၥဴသသမေယ အဘိဇာတႎ ပါပုဏိ။ (ဣတိဝုတၱက၊ ႒၊ ၁၂၈။) 
မဟာမာယာပိ ေဒဝီ ဒသမာေသ ကုစၧိနာ ေဗာဓိသတၱံ ပရိဟရိတြာ ပရိပုဏၰဂဗၻာ။ ပ ။ သာလသာခံ ဂေဟတြာ တိ႒မာနာယ ဧဝ တႆာ ဂဗၻဝု႒ာနံ အေဟာသိ။ ပ ။ ေဗာဓိသေတၱာ ပန ေဒြ ဟေတၳ ေဒြ ပါေဒ ပသာေရတြာ ဌိတေကာဝ မာတုကုစၧိသမၻေဝန ေကနစိ အသုစိနာ အမကၡိေတာဝ သုေဒၶါ ဝိသေဒါ ။ ပ ။ ဝိေရာစမာေနာ မာတုကုစၧိေတာ နိကၡမိ။ (ဗုဒၶဝံသအ႒ကထာ၊ ၃၂ဝ-၃၂၁။)
ဧကူနတႎသဝႆာနိ၊ အဂါရံ အဇၥ်ဟံ ဝသႎ။ (ဗုဒၶဝံသပါဠိ၊ ေဂါတမဗုဒၶဝံသ၊ ၃၈ဝ။)

နိမိေတၱ စတုေရာ ဒိသြာ၊ အႆယာေနန နိကၡမိ။
ဆဗၺႆံ ပဓာနစာရံ၊ အစရႎ ဒုကၠရံ အဟံ။

မဟာသေတၱာ ဧကူနတၱႎသဝႆကာေလ ဟတၳဂတံ စကၠဝတၱိရဇၨံ ေခဠပိ႑ံ ဝိယ အနေပေကၡာ ဆေၮတြာ စကၠဝတၱိသိရိနိဝါသဘူတာ ရာဇဘဝနာ နိကၡမိတြာ အာသာဠွိပုဏၰမာယ ဥတၱရာသာဠွနကၡေတၱ ဝတၱမာေန နဂရေတာ နိကၡမိတြာ (ဗုဒၶဝံသအ႒ကထာ၊ ၃၃၁။)
အထ နံ ဆဗၺႆာနိ မဟာပဓာနံ ပဒဟႏၲံ ။ ပ ။ အယံ ဆဗၺႆာနိ ဒုကၠရကာရိကံ ကေရာေႏၲာပိ။ ပ ။ မဟာပုရိေသာ ဝိသာခပုဏၰမာယ ဥ႐ုေဝလာယံ ေသနာနိဂေမ။ ပ ။ တာယ သမၸသာဒနဇာတာယ ဒိႏၷံ ပကၡိတၱဒိေဗၺာဇံ မဓုပါယာသံ ပရိဘုဥၨိတြာ သုဝဏၰပါတႎ ဂေဟတြာ ေနရဥၨရာယ ပဋိေသာတံ ခိပိတြာ။ ပ ။ တ႐ုဂဏာနံ ဝိေရာစမာနဝိဇယတ႐ုမႆတၳေဗာဓိ႐ုကၡမူလမုပဂÑာ အႆတၳဒုမ ရာဇံ တိကၡတၱဳံ ပဒကၡိဏံ ကတြာ။ ပ ။ တိဏာနိ အေဂၢ ဂေဟတြာ စာေလသိ။ တာဝေဒဝ စုဒၵသဟေတၳာ ပလႅေကၤာ အေဟာသိ။ ပ ။ ေဗာဓိသေတၱာ တတၳ စုဒၵသဟေတၳ တိဏသႏၳေရ တိသႏၶိပလႅကႍ အာဘုဇိတြာ ။ ပ ။ နိသီဒိ။ ပ ။ အထ မဟာပုရိေသာပိ ။ ပ ။ ပစၥဴသသမေယ သဗၺဗုဒၶါနံ အာစိေဏၰ ပစၥယာကာေရ ဉာဏံ ၾသတာေရတြာ အာနာပါနစတုတၳဇၥ်ာနံ နိဗၺေတၱတြာ တေမဝ ပါဒကံ ကတြာ ဝိပႆနံ ဝေၯတြာ မဂၢ ပဋိပါဋိယာ အဓိဂေတန စတုတၳမေဂၢန သဗၺကိေလေသ ေခေပတြာ သဗၺဗုဒၶဂုေဏ ပဋိဝိဇၥ်ိတြာ—။ (ဗုဒၶဝံသ၊ ႒၊ ၃၃၆, ၃၃၇, ၃၄ဝ။)

ဘဂဝါ ဟိ ဝိသာခပုဏၰမာယ ရတၱိယာ ပဌမယာေမ ပုေဗၺနိဝါသံ အႏုႆရိတြာ မဇၥ်ိမယာေမ ဒိဗၺစကၡဳံ ဝိေသာေဓတြာ ပစၧိမယာေမ ပဋိစၥသမုပၸါေဒ ဉာဏံ ၾသတာေရတြာ နာနာနေယဟိ ေတဘူမက သခၤါေရ သမၼသိတြာ “ဣဒါနိ အ႐ုေဏာ ဥဂၢမိႆတီ”တိ သမၼာသေမၺာဓႎ ပါပုဏိ။ (ဥဒါန၊ ႒၊ ၄၆။) 

ေသာဟံ စတၱာေရာ နိမိေတၱ ဒိသြာ အႆယာေနန မဟာဘိနိကၡမနံ နိကၡမႎ။ တေတာ ဆဗၺႆာနိ ပဓာနံ ပဒဟိတြာ ဝိသာခပုဏၰမာယ ဥ႐ုေဝလာယံ ေသနာနိဂေမ ေသနာကုဋဳမၺိကႆ ဓီတာယ သမၸသာဒဇာတာယ သုဇာတာယ နာမ ဒိႏၷံ မဓုပါယာသံ ပရိဘုဥၨိတြာ သာလဝေန ဒိဝါဝိဟာရံ ကတြာ သာယနသမေယ ေသာတၳိေယန နာမ တိဏဟာရေကန ဒိႏၷယ အ႒ တိဏမု႒ိေယာ ဂေဟတြာ အႆတၳေဗာဓိ႐ုကၡမူလံ ဥပဂÑာ တတၳ မာရဗလံ ဝိဒၶံေသတြာ သေမၺာဓႎ ပေတၱာသၼိ။ (ဗုဒၶဝံသ၊ ႒၊ ၃၄၇။)
ဘဂဝါ ။ ပ ။ ဥတၱရာသာဠွနကၡတၱေယာေဂ ဝတၱမာေန အ႒ာရသဟိ ျဗဟၼေကာဋီဟိ ပရိဝုေတာ ပဥၥဝဂၢိေယ ေထေရ အာမေႏၲတြာ ဓမၼစကၠပၸဝတၱနသုတၱႏၲံ ေဒေသသိ။ (ဗုဒၶဝံသ၊ ႒၊ ၃၄၃။)

ဧကူနတႎေသာ ဝယသာ သုဘဒၵ၊
ယံ ပဗၺဇႎ ကႎ ကုသလာႏုဧသီ။
ဝႆာနိ ပညာသ သမာဓိကာနိ၊ (မဟာဝဂၢ၊ မဟာပရိနိဗၺာနသုတၱ၊ ၁၂၅။)

သဗၺေမၸတံ အဘိသေမၺာဓိေတာ ယာဝ ပရိနိဗၺာနာ ပဥၥစတၱာလီသဝႆာနိ ဘာသိတံ လပိတံ “တီဏိ ပိဋကာနိ ပဥၥ နိကာယာ နဝဂၤါနိ စတုရာသီတိ ဓမၼကၡႏၶသဟႆာနီ”တိ ဧဝံ မဟာပေဘဒံ ေဟာတိ။ (မဟာဝဂၢ၊ ႒၊ တထာဂတပစၧိမဝါစာဝဏၰနာ၊ ၁၈၃။)
ကုသိနာရာယံ ဥပဝတၱေန မလႅရာဇူနံ သာလဝေန ယမကသာလာနမႏၲေရ ဝိသာခပုဏၰမာယံ ပစၥဴသေဝလာယံ အႏုပါဒိေသသာယ နိဗၺာနဓာတုယာ ပရိနိဗၺဳေတ ဘဂဝတိ—။ (ဝိမာနဝတၳဳ၊ ႒၊ မလႅိကာ ဝိမာနဝဏၰနာ၊ ၁၅ဝ။)
ဆဗၺႆာနိ မဟာပဓာနံ ပဒဟိတြာ ဝိသာခပုဏၰမဒိဝေသ။ ပ ။ ပစၧိမယာမာဝသာေန။ ပ ။ သဗၺညုတညာဏံ ပဋိဝိဇၥ်ိတြာ။ ပ ။ အာသာဠွိပုဏၰမဒိဝေသ ။ ပ ။ ဓမၼစကၠံ ပဝေတၱတြာ—။ (ဓမၼပဒ၊ ႒၊ ၁၊ ၅၄, ၅၅။)
မဟာပုရိေသာ ပန ဥတၱရာသာဠွနကၡေတၱေနဝ မာတုကုစၧႎ ၾသကၠမိ၊ မဟာဘိနိကၡမနံ နိကၡမိ၊ ဓမၼစကၠံ ပဝေတၱသိ၊ ယမကပါဋိဟာရယံ အကာသိ။ ဝိသာခနကၡေတၱန ဇာေတာ စ အဘိသမၺဳေဒၶါ စ ပရိနိဗၺဳေတာ စ။ မာဃနကၡေတၱန တႆ သာဝကသႏၷိပါေတာ စ အာယုသခၤါရေဝါသဇၨနဥၥ အေဟာတိ။ အႆယုဇနကၡေတၱန ေဒေဝါေရာဟဏံ။ (ဗုဒၶဝံသ၊ ႒၊ နကၡတၱပရိေစၧဒကထာ၊ ၃၅၁။) 
ဒီဃနိကာယ္ မဟာဝဂၢအ႒ကထာ မဟာပဒါနသုတ္ သမၺဟုလပရိေစၧဒအဖြင့္ (၁၈)၌လည္း အလားတူပင္ လာရွိ၏။

ဆရာေတာ္ ဦးေဇာတာလကၤာရ
ဓမၼာနႏၵ ဝိဟာရ
ဟာ့ဖ္မြန္းေဗးၿမိဳ႔

Friday, February 14, 2014

သံေဝဂဉာဏ္ ျဖစ္ေပၚရန္ ရွစ္တန္ ဤတရား---



သံေဝဂဉာဏ္ ျဖစ္ေပၚရန္ ရွစ္တန္ ဤတရား

အ႒ မဟာသံေဝဂဝတၳဴနိ နာမ ဇာတိ ဇရာ ဗ်ာဓိ မရဏံ စတၱာရိ အပါယဒုကၡာနီတိ၊ အထ ဝါ ဇာတိဇရာ ဗ်ာဓိမရဏာနိ စတၱာရိ, အပါယဒုကၡံ ပဥၥမံ, အတီေတ ဝ႗မူလကံ ဒုကၡံ, အနာဂေတ ဝ႗မူလကံ ဒုကၡံ, ပစၥဳပၸေႏၷ အာဟာရပရိေယ႒ိမူလကံ ဒုကၡႏၲိ။ 
(ခုဒၵကပါဌအ႒ကထာ၊ ေမတၱသုတ္အဖြင့္၊ ၂ဝ၁။ သုတၱနိပါတ္အ႒ကထာ၊ ၁၊ ၁၇၇-၁၇၈။)

အ႒ မဟာသံေဝဂဝတၳဴနိ နာမ- ရွစ္ပါးေသာ မဟာသံေဝဂဝတၳဳတုိ႔မည္သည္ကား၊ ဇာတိ- ပဋိသေႏၶေနျခင္း လည္းေကာင္း၊ ဇရာ- အုိျခင္းလည္းေကာင္း၊ ဗ်ာဓိ- နာျခင္းလည္းေကာင္း၊ မရဏံ- ေသျခင္းလည္းေကာင္း၊ စတၱာရိ-ေလးပါးကုန္ေသာ၊ အပါယဒုကၡာနိ- အပါယ္ဆင္းရဲတုိ႔လည္းေကာင္း၊ ဣတိ- ဤသုိ႔၊ ဘဝႏၲိ-ျဖစ္ကုန္၏။ အထ ဝါ- တနည္းေသာ္ကား၊ ဇာတိဇရာဗ်ာဓိမရဏာနိ-ဇာတိ ဇရာ ဗ်ာဓိ မရဏဟု ဆုိအပ္ကုန္ေသာ၊ စတၱာရိ-ေလးပါးတုိ႔ လည္းေကာင္း၊ ပဥၥမံ-ငါးခုေျမာက္ေသာ၊ အပါယဒုကၡံ- အပါယ္ဆင္းရဲလည္းေကာင္း၊ အတီေတ- အတိတ္ဘဝ၌၊ ဝ႗မူလကံ- ဝဋ္ဆင္းရဲ၏အေၾကာင္းရင္းျဖစ္ေသာ၊ ဒုကၡံ- ဆင္းရဲလည္းေကာင္း၊ အနာဂေတ- အနာဂတ္ဘဝ၌၊ ဝ႗မူလကံ- ဝဋ္၏အေၾကာင္းရင္းျဖစ္ေသာ၊ ဒုကၡံ-ဆင္းရဲလည္းေကာင္း၊ ပစၥဳပၸေႏၷ- ပစၥဳပၸန္ဘဝ၌၊ အာဟာရပရိေယ႒ိမူလကံ- အာဟာရကုိ ရွာမွီးျခင္းလွ်င္ အေၾကာင္းရင္းရွိေသာ၊ ဒုကၡံ- ဆင္းရဲလည္းေကာင္း၊ ဣတိ- သုိ႔၊ (ဘဝႏၲိ-ကုန္၏)။

သံေဝဂ ၈-ပါး။   ။ 
(၁) ပဋိသေႏၶေနျခင္း, (၂) အုိျခင္း, (၃) နာျခင္း, (၄) ေသျခင္း, (၅, ၆, ၇, ၈) အပါယ္ေလးပါး။

ေနာက္တနည္း သံေဝဂ ၈-ပါး
သီလႏွင့္ သမာဓိကုိ အေျခခံ႐ုံသာမက ေလာကႀကီး၌ 
ၿငီးေငြ႔ေသာ သံေဝဂဉာဏ္ ထက္သန္လာေအာင္ 

(၁) အမိဝမ္း၌ ဆယ္လေညာင္းမွ် ေအာင္းခဲ့ရပုံ၊   လူ႔ျပည္လူ႔႐ြာ၌
(၂) အုိရပုံ,
(၃) နာရပုံ,
(၄) ေသရပုံ၊   ထုိသုိ႔ေသရၿပီးေနာက္
(၅) လူအမ်ားစုက အပါယ္ေလးပါးသုိ႔ ေရာက္ၾကရပုံ၊        
(၆) အတိတ္ဘဝမ်ားစြာတုန္းကလည္း ဤကဲ့သုိ႔ ဝဋ္ဒုကၡေဘးေတြႏွင့္ ႀကဳံခဲ့ရပုံ၊      
(၇) အနာဂတ္ဘဝမ်ားစြာ၌လည္း နိဗၺာန္မရမခ်င္း ဤကဲ့သုိ႔ ဝဋ္ေဘးဒုကၡႏွင့္ ႀကံဳလတံ့ျဖစ္ပုံ၊
(၈) ယခုဘဝျဖစ္ဆဲမွာလည္း (ဝတ္စားေနမႈအတြက္) အာဟာရ ရွာမွီးရျခင္းေၾကာင့္ ဒုကၡမ်ားပုံ ဤရွစ္ပါးကုိ အထပ္ထပ္ျမင္ကာ ေလာကႀကီး၌ ၿငီးေငြ႔မႈသံေဝဂကုိ ျဖစ္ေစရသည္။

သံေဝဂဉာဏ္ ျဖစ္ေပၚရန္ ဓမၼအလကၤာ
အမိဝမ္းေခါင္း၊ ဆယ္လေညာင္းမွ်၊ ေအာင္းခဲ့ရေပ၊ 
တည္သေႏၶႏွင့္၊ လူ႔ေျပလူ႔႐ြာ၊ ေရာက္ျပန္ပါလည္း၊ 
အုိနာေသေရး၊ ဒုကၡေဘးေၾကာင့္၊ စိတ္ေအးကုိယ္ခုိင္၊ မေနႏုိင္ခဲ့၊ 
ဆုိင္ဆုိင္ဒုကၡ၊ ခံၿပီးမွလည္း၊ မ်ားလွပါယ္႐ြာ၊ ေရာက္ၾကရွာ၏၊ 
အတီတာေရွး၊ ဤဝဋ္ေဘးႏွင့္၊ ေနာင္ေရးနာဂတ္၊ ဒုကၡထပ္လိမ့္၊ 
မျပတ္ခုခါ၊ ျဖစ္တုန္းမွာလည္း၊ အစာရွာရ၊ ထုိဒုကၡေၾကာင့္၊
 ေန႔ညမဟူ၊ ကုိယ္စိတ္ပူ၍၊ သူသူငါငါ၊ မသက္သာသည္၊ . . . 
ရွစ္ျဖာသံေဝ ရေၾကာင္းတည္း။ 
(ခုဒၵသိကၡာ ဘာသာဋီကာ၊ ဝိပႆနာနိေဒၵသ၊ ၅၉၇။)

ဆရာေတာ္ ဦးေဇာတာလကၤာရ
ဓမၼာနႏၵ ဝိဟာရ
ဟာ့ဖ္မြန္းေဗးၿမိဳ႔

Tuesday, February 4, 2014

ဓာတုပရိနိဗၺာန္ စံေသာခါ သိမွတ္ဖြယ္ရာ အျဖာျဖာ---



ဓာတုပရိနိဗၺာ၊ ခ်ိန္အခါ၌၊ ေဟာရာတရား၊
ျဗဟၼာမ်ားႏွင့္၊ နတ္ကားေထြပင္၊ ကြၽတ္တန္းဝင္ဟု၊
ဆုိလွ်င္စကား၊ ဘယ္က်မ္းမ်ား၊ ေဟာထား ၫႊန္ပါဘုရား?

ေမး။ (ခ)သာသနာ ငါးေထာင္ျပည့္လွ်င္ ဓာတုပရိနိဗၺာန္ျပဳမည္၊ တရားေဟာ၍ နတ္ျဗဟၼာေတြ ကြ်တ္တန္းဝင္ၾကမည္ဆုိသည္မွာ ဘုရားေဟာျဖစ္ပါသလား? ဘုရားေဟာ ျဖစ္ခဲ့ပါလွ်င္ မည္သူ႔ကုိ အေၾကာင္းျပဳ၍ မည္သည့္ေနရာတြင္ ေဟာခဲ့ေၾကာင္း သုတၱန္ညႊန္ျပေပးေစလုိပါသည္ ဘုရား။

ဓာတုပရိနိဗၺာန္ႏွင့္စပ္ သိမွတ္ဖြယ္ရာ အေျဖပါ

ေျဖ။ ။ (ခ) ဓာတုပရိနိဗၺာန္ျပဳမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ဘုရားေဟာ သုတၱန္ပါဠိေတာ္ တုိက္႐ုိက္ မလာရွိေသာ္လည္း ဒီဃနိကာယ္ ပါထိကဝဂၢအ႒ကထာ သမၸသာဒနီယသုတ္စသည္ သာသနအႏၲရဟိတဝဏၰနာ (သာသနာကြယ္ျခင္းအဖြင့္)၌

ဓာတုပရိနိဗၺာန္၊ ခ်ိန္ခါတန္၊ မွတ္ရန္ သာသနာကြယ္
“ အလုံးစုံေသာ ဓာတ္ေတာ္တုိ႔သည္ မဟာေဗာဓိပလႅင္၌ စုကုန္၍ ေရႊတုံးကဲ့သု႔ိ တစ္လုံးတစ္ခဲတည္းျဖစ္ကာ ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္သြယ္တုိ႔ကုိ လႊတ္လတံ့၊ ထုိေရာင္ျခည္ေတာ္တုိ႔သည္ စၾကာဝဠာတစ္ေသာင္းကုိ ျပန္႔ႏွံ႔သြား ၾကလိမ့္မည္၊ ထုိျပန္႔ႏွံ႔သြားေသာေၾကာင့္ စၾကာဝဠာတစ္ေသာင္းမွ နတ္ျဗဟၼာတုိ႔သည္ စည္းေဝးၾကကုန္လ်က္ “ယေန႔ ဘုရားရွင္သည္ ပရိနိဗၺာန္စံေတာ္မူ၏၊ သာသနာေတာ္သည္ ဆုတ္ယုတ္၏၊ ယခု ဤဖူးျမင္ရျခင္းသည္ ငါတုိ႔၏ ေနာက္ဆုံးျဖစ္ေသာ ဖူးျမင္ရျခင္းေပတည္း”ဟု ဘုရားရွင္ ခႏၶပရိနိဗၺာန္စံေတာ္မူရာေန႔ထက္ သာ၍ၾကီးက်ယ္ေသာ ငိုေၾကြးျခင္းအားျဖင့္ျဖစ္ေသာ သနားဖြယ္ကုိ ျပဳၾကကုန္လိမ့္မည္၊ အနာဂါမ္ ရဟႏၲာတုိ႔ကုိ ထား၍ က်န္ပုဂၢဳိလ္တုိ႔သည္ မိမိသေဘာအားျဖင့္ ေကာင္းစြာ ေဆာင္ထားျခင္းငွါ စြမ္းႏုိင္ၾကလိမ့္မည္မဟုန္။
ဓာတ္ေတာ္တုိ႔၌ ေတေဇာဓာတ္ထ၍ ျဗဟၼာ့ဘုံတုိင္ေအာင္ ပ်ံတက္လိမ့္မည္၊ မုန္ညင္းေစ့ အတုိင္းအရွည္ရွိ ဓာတ္ေတာ္သည္ပင္ တစ္ခုေသာ မီးေတာက္မီးလွ်ံ ျဖစ္လိမ့္မည္၊ ဓာတ္ေတာ္တုိ႔သည္ ကုန္ခန္းျခင္းသုိ႔ ေရာက္ကုန္လတ္ေသာ္ မီးေတာက္မီးလွ်ံသည္ ျပတ္စဲလိမ့္မည္၊ ဤသုိ႔ ၾကီးက်ယ္ေသာ အာႏုေဘာ္ကုိ ျပၿပီး၍ ဓာတ္ေတာ္တုိ႔သည္ ကြယ္ကုန္ၿပီးေသာ္ သာသနာေတာ္သည္ ကြယ္သည္မည္ေတာ့၏”ဟု လာရွိသည္။

ပါထိကဝဂၢဋီကာ၌ကား “ဓာတ္ေတာ္တုိ႔၏စုေဝးျခင္း, ေရႊတုံးကဲ့သုိ႔ တစ္လုံးတစ္ခဲတည္းျဖစ္ျခင္း, ေရာင္ျခည္ေတာ္လႊတ္ျခင္းစသည္သည္ ဘုရားရွင္၏ အဓိ႒ာန္ေၾကာင့္သာ ျဖစ္၏- ဟု သိမွတ္အပ္၏”ဟူ၍ ဖြင့္ဆုိသည္။

ဓာတုပရိနိဗၺာ၊ ခ်ိန္အခါ၌၊ ေဟာရာတရား၊
ျဗဟၼာမ်ားႏွင့္၊ နတ္ကားေထြပင္၊ ကြၽတ္တန္းဝင္ဟု၊
ဆုိလွ်င္စကား၊ က်မ္းဂန္ကား၊ ေဟာထား မရွိပါ။

ထုိထုိအ႒ကထာ၊ ဋီကာဖြင့္ျငား၊ ဆုိစကားက၊ ဘုရားပြင့္ဘိ၊ ေဗာဓိေခၚတြင္၊ ေရႊပလႅင္၌၊ မ်ားဖ်င္ဓာတု၊ ေပါင္းကာစုလ်က္၊ ေရႊထုအလုံး၊ ပမာတုံးသုိ႔၊ တစ္လုံးတစ္ခဲ၊ အံ့အဲဘနန္း၊ ျဖစ္ရပ္ဆန္းကား၊ ေျခာက္တန္းေရာင္ရည္၊ လႊတ္လိမ့္မည္ဟု၊ အတည္ထုိ႔ေနာက္၊ ေတေဇာေရာက္၍၊ မီးေတာက္မီးလွ်ံ၊ အာကာပ်ံတက္၊ ျဗဟၼာထက္ထိ၊ တုိင္ေရာက္ဘိ၍၊ စြဲၿငိေတေဇာ္၊ ဓာတ္ေတာ္ခပ္သိမ္း၊ ခ်ဳပ္ျပတ္ၿငိမ္းလ်က္၊ ကြယ္ကိန္းသာသနာ၊ ခ်ိန္အခါကုိ၊ က်မ္းလာေဖြ႐ႈ၊ ေဖာ္ၫႊန္းျပဳက၊ ဓာတုပရိနိဗၺာန္ မွတ္ဖြယ္ရန္ပါတကား။

ဓာတုပရိနိဗၺာနံ အနာဂေတ ဘဝိႆတိ။ သာသနႆ ကိရ ၾသကၠနကာေလ ဣမသၼႎ တမၺပဏၰိ ဒီေပ ဓာတုေယာ သႏၷိပတိတြာ မဟာေစတိယံ ဂမိႆႏၲိ။ မဟာေစတိယေတာ နာဂဒီေပ ရာဇာယန ေစတိယံ။ တေတာ မဟာေဗာဓိပလႅကႍ ဂမိႆႏၲိ။ နာဂဘဝနေတာပိ ေဒဝေလာကေတာပိ ျဗဟၼေလာကေတာပိ ဓာတုေယာ မဟာေဗာဓိပလႅကၤေမဝ ဂမိႆႏၲိ။ သာသပမတၱာပိ ဓာတုေယာ န အႏၲရာ နႆႏၲိ။ သဗၺဓာတုေယာ မဟာေဗာဓိပလႅေကၤ ရာသိဘူတာ သုဝဏၰကၡႏၶာ ဝိယ ဧကဂၣနာ ဟုတြာ ဆဗၺဏၰရသၼိေယာ ဝိႆေဇၨႆႏၲိ။

တာ ဒသသဟႆိေလာကဓာတုံ ဖရိႆႏၲိ၊ တေတာ ဒသသဟႆစကၠဝါဠေဒဝတာ သႏၷိပတိတြာ “အဇၨ သတၳာ ပရိနိဗၺာတိ၊ အဇၨ သာသနံ ၾသသကၠတိ၊ ပစၧိမဒႆနံ ဒါနိ ဣဒံ အမွာက”ႏၲိ ဒသဗလႆ ပရိနိဗၺဳတဒိဝသေတာ မဟႏၲတရံ ကာ႐ုညံ ကရိႆႏၲိ။ ဌေပတြာ အနာဂါမိခီဏာသေဝ အဝေသသာ သကဘာေဝန သႏၾၶြာေရတုံ န သကၡိႆႏၲိ။ ဓာတူသု ေတေဇာဓာတု ဥ႒ဟိတြာ ယာဝ ျဗဟၼေလာကာ ဥဂၢစၧိႆတိ။ သာသပမတၱာယပိ ဓာတုယာ သတိ ဧကဇာလာ ဘဝိႆတိ။ ဓာတူသု ပရိယာဒါနံ ဂတာသု ဥပစၧိဇၨိႆတိ။ ဧဝံ မဟႏၲံ အာႏုဘာဝံ ဒေႆတြာ ဓာတူသု အႏၲရဟိတာသု သာသနံ အႏၲရဟိတံ နာမ ေဟာတိ။ (ဒီ၊ ႒၊ ၃၊ ၈၃-၈၄။)

ဓာတူနံ သႏၷိပါတနာဒိ ဗုဒၶါနံ အဓိ႒ာေနေနဝါတိ ေဝဒိတဗၺံ။ (ဒီ၊ ဋီ၊ ၃၊ ၈၃။)

ဓာတုပရိနိဗၺာနံ- ဓာတုပရိနိဗၺာန္သည္၊ အနာဂေတ- ေနာင္အခါ၌၊ ဘဝိႆတိ-ျဖစ္လိမ့္မည္။ ကိရ-ခ်ဲ႕ဦးအံ့၊ သာသနႆ-၏၊ ၾသသကၠနကာေလ- ဆုတ္နစ္ရာအခါ၌၊ ဣမသၼႎ တမၺပဏၰိဒီေပ- ဤသီဟုိဠ္ကြ်န္း၌၊ ဝါ-သီရိလကၤာ ႏုိင္ငံ၌၊ ဓာတုေယာ-ဓာတ္ေတာ္တုိ႔သည္၊ သႏၷိပတိတြာ- စုေဝး၍၊ မဟာေစတိယံ- မဟာေစတီေတာ္သုိ႔၊ ဂမိႆႏၲိ- ၾကြေတာ္မူၾကလိမ့္မည္၊ မဟာေစတိယေတာ-မွ၊ နာဂဒီေပ- နာဂကြ်န္း၌၊ ရာဇာယတနေစတိယံ- ရာဇာယတနေစတီ ေတာ္သုိ႔၊ (ဂမိႆႏၲိ-မည္၊) တေတာ-ထုိေစတီမွ၊ မဟာေဗာဓိပလႅကႍ- မဟာေဗာဓိပလႅင္သုိ႔၊ ဂမိႆႏၲိ-မည္၊ နာဂဘဝနေတာပိ- နဂါးဘုံမွလည္းေကာင္း၊ ေဒဝေလာကေတာပိ-နတ္ျပည္မွလည္းေကာင္း၊ ျဗဟၼေလာကေတာပိ- ျဗသၼာ့ျပည္မွလည္းေကာင္း၊ ဓာတုေယာ-တုိ႔သည္၊ မဟာေဗာဓိပလႅကၤေမဝ-သုိ႔သာ၊ ဂမိႆႏၲိ-မည္၊ သာသပ မတၱာပိ- မုန္ညင္းေစ့အတုိင္းအရွည္ရွိသည္လည္း ျဖစ္ေသာ၊ ဓာတု-ဓာတ္ေတာ္သည္၊ အႏၲရာ-မဟာေဗာဓိသုိ႔ မေရာက္မီ အၾကား၌၊ န နႆိႆတိ-ေပ်ာက္ပ်က္လိမ့္မည္မဟုတ္၊ သဗၺာ- အလုံးစုံကုန္ေသာ၊ ဓာတုေယာ-တုိ႔သည္၊ မဟာေဗာဓိပလႅေကၤ- မဟာေဗာဓိပလႅင္၌၊ ရာသိဘူတာ- အစုျဖစ္၍ ျဖစ္ကုန္သည္၊ (ဟုတြာ-၍၊) သုဝဏၰကၡေႏၶာ ဝိယ-ေရႊတုံးကဲ့သုိ႔၊ ဧကဂၣနာ-တစ္ခဲနက္တုိ႔သည္၊ ဝါ-တစ္လုံးတစ္ခဲတုိ႔သည္၊ ဟုတြာ-၍၊ ဆဗၺဏၰရသၼိေယာ- ေျခာက္ပါးေသာအဆင္းရွိေသာ ေရာင္ျခည္ေတာ္တုိ႔ကုိ၊ ဝိႆေဇၨႆႏၲိ- လႊတ္ေတာ္မူၾကလိမ့္မည္။
တာ-ထုိေရာင္ျခည္ေတာ္တုိ႔သည္၊ ဒသသဟႆိေလာကဓာတုံ-တစ္ေသာင္းအတုိင္းအရွည္ရွိေသာ စၾကာဝဠာကုိ၊ ဖရိႆႏၲိ- ျဖန္႔ေတာ္မူၾကလိမ့္မည္၊ တေတာ-ထုိသုိ႔ ျဖန္႔ျခင္းေၾကာင့္၊ ဝါ-ထုိမွေနာက္၌၊ ဒသသဟႆ စကၠဝါဠေဒဝတာ-တစ္ေသာင္းေသာစၾကာဝဠာ၌ေနၾကေသာ နတ္ျဗဟၼာတုိ႔သည္၊ သႏၷိပတိတြာ-စည္းေဝး၍၊ “အဇၨ-ယေန႔ (ယေန႔မွ)၊ သတၳာ- ျမတ္စြာဘုရားသည္၊ ပရိနိဗၺာတိ-ပရိနိဗၺာန္စံေတာ္မူ၏၊ အဇၨ-ယေန႔၊ သာသနံ- သာသနာေတာ္သည္၊ ၾသသကၠတိ- ဆုတ္နစ္၏၊ ဒါနိ-ယခု၊ ဣဒံ- ဤဖူးျမင္ရျခင္းသည္၊ အမွာကံ- ငါတုိ႔၏၊ ပစၧိမဒႆန့-ေနာက္ဆုံးျဖစ္ေသာ ဖူးျမင္ရျခင္းတည္း၊ ” ဣတိ- ဤသုိ႔ေျပာဆုိ၍၊ ဒသဗလႆ-ျမတ္စြာဘုရား၏၊ ပရိနိဗၺဴတဒိဝသေတာ (ပရိနိဗၺဳတဒိဝသေတာ)-ခႏၶပရိနိဗၺာန္စံေတာ္မူရာေန႔ထက္၊ မဟႏၲတရံ- သာ၍ ၾကီးက်ယ္ေသာ၊ ကာ႐ုညံ-သနားဖြယ္ကုိ၊ ဝါ-ငိုေၾကြးျခင္းအားျဖင့္ျဖစ္ေသာ သနားဖြယ္ကုိ၊ ကရိႆႏၲိ- ျပဳၾကလိမ့္မည္၊ အနာဂါမိခီဏာသေဝ- အနာဂါမ္ ရဟႏၲာတုိ႔ကုိ ၊ ဌေပတြာ- ထား၍၊ အဝေသသာ- ၾကြင္းေသာပုဂၢဳိလ္တုိ႔သည္၊ သကဘာေဝန- မိမိကုိယ္၏အျဖစ္ျဖင့္၊ ဝါ- မိမိသေဘာအားျဖင့္၊ သႏၶာေရတုံ- ေကာင္းစြာ ေဆာင္ထားျခင္းငွါ၊ န သကၡိႆႏၲိ- စြမ္းႏုိင္ၾကလိမ့္မည္ မဟုတ္။
ဓာတူသု-ဓာတ္ေတာ္တုိ႔သည္၊ ေတေဇာဓာတု- ေတေဇာဓာတ္သည္၊ ဝါ-ဓာတ္ေလးပါးအစုအေဝးျဖစ္ေသာ ဓာတ္ေတာ္အတြင္း၌ ပါဝင္ေသာ ေတေဇာဓာတ္သည္၊ ဥ႒ဟိတြာ-ထ၍၊ ယာဝ ျဗဟၼေလာကာ- ျဗဟၼာ့ဘုံ တုိင္ေအာင္၊ ဥဂၢစၧိႆတိ- ပ်ံတက္လိမ့္မည္၊ သာသပမတၱာယပိ- မုန္ညင္းေစ့အတုိင္းအရွည္ ရွိသည္လည္းျဖစ္ေသာ၊ ဓာတုယာ- ဓာတ္ေတာ္သည္၊ သတိ- ရွိလေသာ္၊ ဧကဇာလာ-တစ္ခုတည္းေသာ မီးေတာက္မီးလွ်ံရွိသည္၊ ဘဝိႆတိ- ျဖစ္လိမ့္မည္၊ ဓာတူသု-တုိ႔သည္၊ ပရိယာဒါနံ- ကုန္ခန္းျခင္းသုိ႔၊ ဂတာသု- ေရာက္ကုန္လေသာ္၊ (ဇာလာ-မီးေတာက္မီလွ်ံသည္)၊ ဥပစၧိဇၨိႆတိ- ျပတ္စဲလိမ့္မည္၊ ဧဝံ-သုိ႔၊ မဟႏၲံ-ႀကီးက်ယ္စြာေသာ၊ အာႏုဘာဝံ- အာႏုေဘာ္ကုိ၊ ဒေႆတြာ- ျပၿပီး၍၊ ဓာတူသု-တုိ႔သည္၊ အႏၲရဟိတာသု- ကြယ္ၿပီးကုန္လေသာ္၊ သာသနံ-သည္၊ အႏၲရဟိတံ နာမ-ကြယ္သည္မည္သည္၊ ေဟာတိ-ျဖစ္၏။ (သုတ္ပါေထယ်ဘာသာဋီကာ၊ ၁၊ ၃၄၅-၃၄၇။)

ဓာတူနံ သႏၷိပါတနာဒိ- ဓာတ္ေတာ္တုိ႔၏ စုေဝးျခင္းစသည္သည္၊ ဗုဒၶါနံ-ဘုရားရွင္တုိ႔၏၊ အဓိ႒ာေနေနဝ- အဓိ႒ာန္၏အစြမ္းအားျဖင့္သာလွ်င္၊ (ေဟာတိ-၏၊) ဣတိ- ဤသုိ႔၊ ေဝဒိတဗၺံ- သိမွတ္အပ္၏။ (ဒီ၊ ဋီ၊ ၃၊ အနက္။)

ဆရာေတာ္ ဦးေဇာတာလကၤာရ
ဓမၼာနႏၵ ဝိဟာရ
ဟာ့ဖ္မြန္းေဗးၿမိဳ႔

Wednesday, January 29, 2014

ေနာက္ဆုံးပါတကား---



ေနာက္ဆုံးပါတကား

ယာ ဧတၳ သမၸတၱိ, သာ ဝိပတၱိပရိေယာသာနာ။ သဗၺဥွိ ေယာဗၺနံ ဇရာပရိေယာသာနံ, သဗၺံ အာေရာဂ်ံ ဗ်ာဓိပရိေယာသာနံ, သဗၺံ ဇီဝိတံ မရဏပရိေယာသာနံ, သေဗၺာ သမာဂေမာ ဝိေယာဂပရိေယာသာေနာ။ (ေထရဂါထာအ႒ကထာ၊ ၂၊ ၂ဝ၁။)

သဗၺံ အာေရာဂ်ံ ဗ်ာဓိပရိေယာသာနံ၊ သဗၺံ ေယာဗၺနံ ဇရာပရိေယာသာနံ၊ သဗၺံ ဇီဝိတံ မရဏပရိေယာသာနံ။ (သံယုတ္ဋီကာ၊ ၁၊ ၆၃။ ခုဒၵသိကၡာ-မူလသိကၡာ ဋီကာ၊ ၂၂၂။)

သဗၺံ အာေရာဂ်ံ ဗ်ာဓိပရိေယာသာနံ၊ သဗၺံ ေယာဗၺနံ ဇရာပရိေယာသာနံ၊ သဗၺံ ဇီဝိတံ မရဏပရိေယာသာနံ၊ သေဗၺာေယဝ ေလာကသႏၷိဝါေသာ ဇာတိယာ အႏုဂေတာ, ဇရာယ အႏုသေဋာ, ဗ်ာဓိနာ အဘိဘူေတာ, မရေဏန အဗၻာဟေတာ။ (ဝိသုဒၶိမဂ္၊ ၁၊ ၂၂၅။)

ျပည့္စုံျခင္းသည္ ပ်က္စီးျခင္းလွ်င္ အဆုံးရွိ၏၊ အနာေရာဂါကင္းျခင္း က်န္းမာျခင္းဟူသမွ်သည္ နာျခင္း မက်န္းမာျခင္းလွ်င္ အဆုံးရွိ၏၊ ပ်ဳိမ်စ္ႏုနယ္ အ႐ြယ္ေကာင္းျခင္းဟူသမွ်သည္ အုိျခင္း ရင့္ေရာ္ျခင္းလွ်င္ အဆုံးရွိ၏၊ အသက္ရွင္ျခင္းဟူသမွ်သည္ ေသျခင္းလွ်င္ အဆုံးရွိ၏၊ ေပါင္းဆုံျခင္းဟူသမွ်သည္ ေကြကြင္းျခင္းလွ်င္ အဆုံးရွိ၏။ အလုံးစုံေသာ သတၱဝါအေပါင္းကုိ ဘဝအသစ္ျဖစ္ျခင္းက အစဥ္လုိက္လာ၏၊ အုိျခင္းက ပူးဝင္လာ၏၊ နာျခင္းက လႊမ္းမုိးႏွိပ္စက္၏၊ ေသျခင္းက ျပင္းစြာပုတ္ခတ္ ႐ုိက္သတ္လ်က္ရွိ၏။

(၁) ႏုနယ္႐ုပ္ဆင္း၊ ပ်ဳိမ်စ္ျခင္းကား၊ အုိျခင္းေနာက္ဆုံးပါတကား။
(၂) ေရာဂါကင္းရွင္း၊ က်န္းမာျခင္းကား၊ နာျခင္းေနာက္ဆုံးပါတကား။
(၃) ဇီဝိန္တင္းလင္း၊ သက္ရွည္ျခင္းကား၊ ေသျခင္းေနာက္ဆုံးပါတကား။
(၄) ခ်စ္ခင္ေပါင္းသင္း၊ ဆက္ဆံျခင္းကား၊ ေကြကြင္းေနာက္ဆုံးပါတကား။
(၅) ေျခြရံသင္းပင္း၊ ျပည့္စုံျခင္းကား၊ ယုိယြင္းေနာက္ဆုံးပါတကား။
(၆) စည္းစိမ္ျပည့္တင္း၊ ခ်မ္းသာျခင္းကား၊ မြဲျခင္းေနာက္ဆုံးပါတကား။
(၇) တက္ၾကြားၾကြၾကြ၊ ေမာက္လြန္းကလည္း၊ ေလွ်ာက်ေနာက္ဆုံးပါတကား။

ေလာက၌ ျပည့္စုံမႈ စည္းစိမ္ဟူသမွ်သည္ ပ်က္စီးမႈ ဝိပတၱိသာ အဆုံးရွိ၏၊ အနာကင္းျခင္းသည္ (တကင္းထဲ ကင္း၍မေန) အနာေရာဂါျဖစ္ျခင္းသာ အဆုံးရွိ၏၊ ေနာက္ဆုံး ေသခါနီးမွာ မည္သူမဆုိ ေရာဂါျဖစ္၏၊ အရြယ္ပ်ဳိျခင္းသည္ (တပ်ဳိထဲ ပ်ဳိ၍မေန) အုိျခင္းသာ အဆုံးရွိ၏၊ အသက္ရွင္ျခင္းသည္ (တရွင္ထဲ ရွင္၍မေန) ေသျခင္းသာ အဆုံးရွိ၏။ ဤသုိ႔လွ်င္ “သမၸတၱိ ဟူသမွ်သည္ ဝိပတၱိသာ အဆုံးရွိ၏-ဟု ႏွလုံးသြင္းမႈသည္ သမၸတၱိ၏ ဝိပတၱိအားျဖင့္ မရဏကုိ အမွတ္ရေနျခင္းတည္း။ (ခုဒၵသိကၡာ ဘာသာဋီကာ၊ စတုရာရကၡနိေဒၵသ၊ ၅၉၁။)

အေႏၲာဝႆသတံ သေဗၺ၊ ေလာေက သကမၼနိႆိတာ။
မရဏံ ေဝ ဂမိႆႏၲိ၊ ဇာတာနံ ဟိ မတံ ဓုဝံ။

ေလာေက-မ်က္ျမင္ေတြ႔ရ, လူ႔ေလာက၌၊ သကမၼနိႆိတာ-စားေရး ဝတ္ေရး, ေနေရးထုိင္ေရးဟု, ကုိယ့္ေရးေတြ႐ႈပ္, ကုိယ့္အလုပ္ကုိ မွီၾကကုန္ေသာ၊ သေဗၺ-ရဟန္း ရွင္ လူ, ခပ္သိမ္းသူတုိ႔သည္၊ အေႏၲာဝႆ-သတံ-တေန႔တရက္, တနံနက္ဟု, အသက္ကုန္ဆင္း, အႏွစ္တရာအတြင္း၌၊ ေဝ (ဧကေႏၲန)-စင္စစ္ဧကန္, အမွန္မလြဲ, တပုံစံထဲသာလွ်င္၊ မရဏံ ဂမိႆႏၲိ-ေသတြင္းေသဝ, ေသေပါက္က်ေအာင္, ေရာက္ရကုန္လတံ့၊ ဟိ (သစၥံ)-သူေတာ္အမ်ား, လက္ကုိင္ထား၍, စကားဆုိဟန္, အမွန္ပင္ ျဖစ္ပါေပ၏၊ ဇာတာနံ-ေရွးကံအရ, တဘဝ၌, ျဖစ္ၾကရသူ, အမ်ားလူတုိ႔၏၊ မတံ-အသက္တမ္းႏွင့္, ကံစြမ္းအရွိန္, ကုန္ခ်ိန္ေရာက္က, ေသေပ်ာက္ရျခင္းသည္၊ ဓုဝံ-ေျမလက္ခတ္နဲ, ေျမွာက္သည့္ခဲသုိ႔, မလြဲမေသြ, အျမဲပင္ ျဖစ္ေပသတည္း။

အေဇၨဝ ကိစၥံ အာတပၸံ၊ ေကာ ဇညာ မရဏံ သုေဝ။
န ဟိ ေနာ သဂၤရံ ေတန၊ မဟာေသေနန မစၥဳနာ။

အေဇၨဝ-နက္ဖန္ မေ႐ႊ႕, ယခုေန႔၌ပင္၊ အာတပၸံ-ကိေလသာအမႈိက္, မီးျဖင့္တုိက္သုိ႔, ေလာင္ၿမိဳက္ဖုိ႔ရန္, အဖန္ဖန္ အားထုတ္မႈကုိ၊ ကိစၥံ ကာတဗၺံ-မနားမေန, ျပဳသင့္ေပ၏၊ သုေဝ-ယေန႔မွေထာက္, နက္ဖန္ေရာက္မွ၊ မရဏံ-ေသရမည္ကုိ၊ ေကာ-အဘယ္သူသည္၊ ဇညာ-ေကာင္းစြာပုိင္ပုိင္, သိႏုိင္ပါအံ့နည္း? ဟိ (ယုတၱံ)-ထုိကဲ့သုိ႔သာ, အခါခါျဖင့္, မွန္စြာပုံေသ, ေတြးသင့္ေပ၏၊ မဟာေသေနန-တြင္းပႏွစ္တန္, ေရာဂါဒဏ္ျဖင့္, ေဘးရန္ပတ္လည္, မ်ားေသာစစ္သည္ရွိေသာ၊ ေတန မစၥဳနာ-ထုိေသမင္းႏွင့္၊ သဂၤရံ-ကုိယ္ကသာေအာင္, ၫႇာတာေအာင္ဟု, လက္ေဆာင္ေခ်ာ့ျမႇဴ, တုိက္၍ယူျခင္းသည္၊ န ေနာ အတၳိ (နတၳိ ဧဝ)-မရွိဧကန္, အမွန္ပင္ ျဖစ္ေပေတာ့သတည္း။

ငါႏွင့္႐ြယ္တူ၊ ငါ့ေအာက္လူ၊ ႀကီးသူေသၾက မ်ားလွၿပီ။
ခဏမစဲ၊ အုိစျမဲ၊ ကုိယ္လဲ ေသဖက္ နီးခဲ့ၿပီ။
မေသရမီ၊ ပါရမီ၊ ငါသည္ ျဖည့္မွ သင့္ေတာ့မည္။

ေရ၌ ဒုတ္ေရး၊ တူေတြးေရပြက္၊ ေတာက္ထက္ျမစ္တူ၊ အားရွိသူေထြး၊ တံေတြးသားတစ္၊ သံအုိးျခစ္၌၊ ခ်ပစ္အလား၊ သတ္မည့္ႏြားႏွင့္၊ ျမက္ဖ်ားမွာႏွင္း၊ ပုံမယြင္းခဲ့၊ နီးမင္းအာယု၊ ေကာင္းသည့္မႈကုိ၊ ျပဳသင့္လက္ငင္း ခုခ်က္ခ်င္း။ (ခုဒၵသိကၡာ ဘာသာဋီကာ၊ စတုရာရကၡနိေဒၵသ၊ ၅၉၄-၅၉၅။)

ဆရာေတာ္ ဦးေဇာတာလကၤာရ
ဓမၼာနႏၵ ဝိဟာရ
ဟာ့ဖ္မြန္းေဗးၿမိဳ႔

Sunday, January 19, 2014

ငါးေထာင္ဆိုသည့္ သာသနာ မည္သည့္က်မ္းကလာ---?



ျမန္မာျပည္, မရမ္းကုန္း, ဦးေသာင္းညြန္႔ (ေယာဂီ)၏ ေလွ်ာက္ထားေသာ ေမးခြန္းမ်ားမွာ—

သာသနာငါးေထာင္၊ က်မ္းကုိးေဆာင္၊ သိေအာင္ ၫႊန္းပါဘုရား။

ေမး။ ။ (က) အရွင္ဘုရား, ဘုရားသာသနာ ငါးေထာင္ရွိသည္၊ ထုိစကားသည္ ဘုရားေဟာ ျဖစ္ပါသလားဘုရား?

သာသနာငါးေထာင္၊ က်မ္းေစာင္ေစာင္၊ ထုတ္ေဆာင္ျပပါမည္။

ေျဖ။ ။ (က) ဘုရားသာသနာ ငါးေထာင္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ဘုရားေဟာ တုိက္႐ုိက္ မလာရွိေသာ္လည္း ရွင္အာနႏၵာမေထရ္က မိေထြးေတာ္ ေဂါတမီ ရဟန္းျပဳခြင့္ရရန္ ေလွ်ာက္ထားရာတြင္ ဘုရားရွင္က “အာနႏၵာ, လယ္သမားသည္ တစ္ဖက္ဆည္ကန္ႀကီး၌ ႀကိဳတင္၍ ႀကီးစြာေသာ ကန္သင္းကန္ေဘာင္တုိ႔ကုိ ဆည္ဖုိ႔ဖြဲ႔ယွက္ ခုိင္လုံစြာ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းရွိပါမူ ေရတုိ႔သည္ မယုိမထြက္ အလုိရွိတုိင္း ရွည္ၾကာေလးျမင့္ေသာကာလပတ္လုံး သုံးေဆာင္ရသကဲ့သုိ႔ထုိ႔အတူ ငါဘုရားသည္ မဆြကပင္ ႀကိဳတင္လ်က္ ဘိကၡဳနီတုိ႔အား ဂ႐ုဓမ္ ရွစ္ပါးကုိ အသက္ထက္ဆုံး ေစာင့္ေရွာက္ေစျခင္းငွါ ပညတ္ေတာ္မူရကား ငါဘုရား၏ပညတ္ေတာ္တည္းဟူေသာ ဓမၼဝိနယ သဒၶမၼ (သာသနာ)သည္ အႏွစ္တစ္ေထာင္ တည္လတံ့ဟု—

“ေသယ်ထာပိ အာနႏၵ ပုရိေသာ မဟေတာ တဠာကႆ ပဋိကေစၥဝ အာဠႎ ဗေႏၶယ် ယာဝေဒဝ ဥဒကႆ အနတိကၠမနာယ၊ ဧဝေမဝ ေခါ အာနႏၵ မယာ ပဋိကေစၥဝ ဘိကၡဳနီနံ အ႒ ဂ႐ုဓမၼာ ပညတၱာ ယာဝဇီဝံ အနတိကၠမနီယာ”တိ။ (စူဠဝဂၢပါဠိ၊ ဘိကၡဳနိကၡႏၶက၊ ၄၄၇။)

[အာနႏၵ- အာနႏၵာ၊ ေသယ်ထာပိ- ဥပမာပုံဆုိ ဘယ္လုိနည္းဟူမူကား၊ ပုရိေသာ- သည္၊ မဟေတာ-ႀကီးစြာေသာ၊ တဠာကႆ- တစ္ဖက္ဆည္ကန္၏၊ အာဠႎ- ကန္ေဘာင္ကန္႐ုိးကုိ၊ ဥဒကႆ- ေရ၏၊ ယာဝ အနတိကၠမနာယ ဧဝ- မေက်ာ္လြန္ႏုိင္ျခင္း တုိင္ေအာင္ေသာ အက်ဳိးငွါသာ၊ ပဋိကေစၥဝ- ေစာေစာကပင္၊ ဗေႏၶယ် ေသယ်ထာပိ- ဖြဲ႔ရာသကဲ့သုိ႔၊ အာနႏၵ- အာနႏၵာ၊ ဧဝေမဝ- ဤအတူသာလွ်င္၊ မယာ- ငါသည္၊ ပဋိကေစၥဝ- ႀကဳိတင္၍သာလွ်င္၊ ဘိကၡဳနီနံ- တုိ႔အား၊ အ႒ ဂ႐ုဓမၼာ- ဂ႐ုဓမ္တရား ရွစ္ပါးတုိ႔ကုိ၊ ပညတၱာ- ပညတ္အပ္ကုန္ၿပီ၊ ယာဝဇီဝံ- အသက္ထက္ဆုံး၊ အနတိကၠမနီယာ- မလြန္က်ဴးအပ္, မလြန္က်ဴးထုိက္ကုန္၊ ဣတိ- ဤသုိ႔ မိန္႔ေတာ္မူၿပီ။]

မဟေတာ တဠာကႆ ပဋိကေစၥဝ အာဠိႏၲိ ဣမိနာ ပန ဧတမတၳံ ဒေႆတိ— ယထာ မဟေတာ တဠာကႆ အာဠိယာ အဗဒၶါယပိ ကိဥၥိ ဥဒကံ တိေ႒ယ်၊ ပဌမေမဝ ဗဒၶါယ ပန ယံ အဗဒၶပစၥယာ န တိေ႒ယ်၊ တမၸိ တိေ႒ယ်၊ ဧဝေမဝ ေယ ဣေမ အႏုပၸေႏၷ ဝတၳဳသၼႎ ပဋိကေစၥဝ အဝီတိကၠမနတၳာယ ဂ႐ုဓမၼာ ပညတၱာ၊ ေတသု အပညေတၱသုပိ မာတုဂါမႆ ပဗၺဇိတတၱာ ပေဥၥဝ ဝႆသတာနိ သဒၶေမၼာ တိေ႒ယ်။ ပဋိကေစၥဝ ပညတၱတၱာ ပန အပရာနိပိ ပဥၥဝႆသတာနိ ဌႆတီတိ ဧဝံ ပဌမံ ဝုတၱံ ဝႆသဟႆေမဝ ဌႆတီတိ။ (စူဠဝဂၢအ႒ကထာ၊ ဘိကၡဳနိကၡႏၾၶြက၊ ၁၂၇။)

[ ပန- ဆက္ဦးအံ့၊ မဟေတာ တဠာကႆ ပဋိကေစၥဝ အာဠိႏၲိ ဣမိနာ- မဟေတာ တဠာကႆ ပဋိကေစၥဝ အာဠႎ ဟူေသာ ဤပါဌ္ျဖင့္၊ ဧတမတၳံ- ဤအနက္အဓိပၸါယ္ကုိ၊ ဒေႆတိ- ျပေတာ္မူ၏၊ မဟေတာ- ႀကီးစြာေသာ၊ တဠာကႆ- တစ္ဖက္ဆည္ကန္၏၊ အာဠိယာ- ကန္ေပါင္ ကန္႐ုိးကုိ၊ အဗဒၶါယပိ- မဖြဲ႔အပ္ပါေသာ္လည္း၊ (မဖြဲ႔အပ္ေစကာမူ၊) ကိဥၥိ ဥဒကံ- အနည္းငယ္ေသာ ေရသည္၊ (ေရအနည္းငယ္သည္၊) တိေ႒ယထ ယထာ- တည္ရာသကဲ့သုိ႔၊ ပန- ဆက္ဦးအံ့၊ ပဌမေမဝ- ေစာေစာကပင္၊ (အာဠိယာ-ကုိ၊) ဗဒၶါယ-ဖြဲ႔အပ္ေသာ္၊ ယံ- အၾကင္ေရသည္၊ (အနည္းငယ္ေသာေရမွတပါး မ်ားစြာေသာေရသည္၊) အဗဒၶပစၥယာ- မဖြဲ႔ျခင္းဟူေသာ အေၾကာင္းေၾကာင့္၊ န တိေ႒ယ်- မတည္ရာ၊ တမၸိ- ထုိေရသည္လည္း၊ တိေ႒ယ် ယထာ- (ေစာေစာကပင္ ကန္ေပါင္ ကန္႐ုိးကုိ ဖြဲ႔အပ္ေသာေၾကာင့္) တည္ရာသကဲ့သုိ႔၊ ဧဝေမဝ- ဤအတူသာလွ်င္၊ ဝတၳဳသၼႎ- အေၾကာင္းဝတၳဳသည္၊ အႏုပၸေႏၷ- မျဖစ္ေပၚေသးမီ၊ ပဋိကေစၥဝ- ေစာေစာကပင္၊ (ႀကိဳတင္၍၊) အဝီတိကၠမနတၳာယ- မေက်ာ္လြန္ျခင္းအက်ဳိးငွါ၊ ေယ ဣေမ ဂ႐ုဓမၼာ- အၾကင္ဂ႐ုဓမ္တုိ႔ကုိ၊ ပညတၱာ-ပညတ္ေတာ္မူအပ္ကုန္ၿပီ၊ ေတသု- ထုိဂ႐ုဓမ္တုိ႔ကုိ၊ အပညေတၱသုပိ- မပညတ္အပ္ ပါကုန္ေသာ္လည္း၊ (မပညတ္အပ္ပါကုန္မူကား၊) မာတုဂါမႆ- မာတုဂါမ၏၊ ပဗၺဇိတတၱာ- ရဟန္းအျဖစ္သုိ႔ ကပ္ေရာက္သည္၏အျဖစ္ေၾကာင့္၊ ပေဥၥဝ ဝႆသတာနိ- အႏွစ္ငါးရာတုိ႔ပတ္လုံးသာ၊ သဒၶေမၼာ- သူေတာ္ေကာင္း တရားသည္၊ တိေ႒ယ်-တည္ရာ၏၊ ပန- ဆက္ဦးအံ့၊ ပဋိကေစၥဝ- ေစာေစာကပင္၊ ပညတၱတၱာ- ပညတ္ေတာ္မူအပ္သည္၏အျဖစ္ေၾကာင့္၊ အပရာနိပိ- အျခားလည္း ျဖစ္ကုန္ေသာ၊ ပဥၥဝႆသတာနိ- အႏွစ္ငါးရာတုိ႔ပတ္လုံး၊ ဌႆတိ- တည္ဦးေတာ့လတံ့၊ ဣတိ ဧဝံ- ဤသုိ႔လွ်င္၊ ပဌမံ- ေရွးဦးစြာ၊ ဝုတၱံ- ေဟာေတာ္မူအပ္ေသာ၊ ဝႆသဟႆ ေမဝ- အႏွစ္တစ္ေထာင္ပတ္လုံးသာ၊ ဌႆတိ- တည္လတံ့၊ ဣတိ- ဤအနက္အဓိပၸါယ္ကုိ၊ (ဒေႆတိ- ျပေတာ္မူ၏။) (စူဠဝဂၢဘာသာဋီကာ၊ ဘိကၡဳနိကၡႏၶက အ႒ကထာ ဘာသာဋီကာ၊ ၄၃၆-၄၃၇။)]

မွတ္ခ်က္။ ။ မာတုဂါမမ်ား ရဟန္းျပဳလာသည့္အတြက္ နဂုိတည္စရာရွိေသာ အႏွစ္တစ္ေထာင္မွ တစ္ဝက္ေလ်ာ့၍ ငါးရာသာ တည္ေတာ့ရာ၏၊ သုိ႔ေသာ္ ဂ႐ုဓမ္ကုိ ႀကိဳတင္၍ ပညတ္ေတာ္မူလုိက္သည့္အတြက္ ငါးရာမေလ်ာ့ေတာ့ဘဲ “သေစ အာနႏၵ ၊ ပ ၊ ဝႆသဟႆံ သဒၶေမၼာ တိေ႒ယ် (ဝိ၊ ၄၊ ၄၄၆)”ဟု ပဌမမိန္႔ေတာ္မူအပ္ေသာ အႏွစ္တစ္ေထာင္အတုိင္းပင္ တည္ပါလိမ့္မည္- ဟု ဆုိလုိသည္။

သာသနာ ၅-ေထာင္ က်မ္းေစာင္ေစာင္
စူဠဝါအ႒ကထာႏွင့္ အဂၤုတၱဳိရ္ အ႒ကနိပါတအ႒ကထာတုိ႔လာ
သာသနာ ၅-ေထာင္

ရွင္အာနႏၵာအား ေဟာၾကားေတာမူေသာ ဘုရားရွင္၏အလုိေတာ္ကုိ သိေတာ္မူေသာ အ႒ကထာ ဆရာသည္ စူဠဝဂၢအ႒ကထာ ဘိကၡဳနိကၡႏၶကအဖြင့္၌ အႏွစ္တစ္ေထာင္ဟူသည္ (၁) ပဋိသမၻိဒါပေဘဒပတၱရဟႏၲာေခတ္ကုိသာ ရည္၍ ေဟာေတာ္မူသည္။ ထုိထက္အလြန္ (၂) သုကၡဝိႆကရဟႏၲာေခတ္ တစ္ေထာင္, (၃) အနာဂါမ္ေခတ္ တစ္ေထာင္, (၄) သကဒါဂါမ္ေခတ္ တစ္ေထာင္, (၅) ေသာတာပန္ေခတ္ တစ္ေထာင္ အားျဖင့္ သာသနာေတာ္ ငါးေထာင္ တည္လတံ့ဟု—

ဝႆသဟႆႏၲိ ေစတံ ပဋိသမၻိဒါပေဘဒပၸတၱခီဏာဝသဝေသေနဝ ဝုတၱံ။ တေတာ ပန ဥတၱရိပိ သုကၡဝိပႆကခီဏာသဝဝေသန ဝႆသဟႆံ, အနာဂါမိဝေသန ဝႆသဟႆံ, သကဒါဂါမိဝေသန ဝႆသဟႆံ, ေသာတာပႏၷဝေသန ဝႆသဟႆႏၲိ ဧဝံ ပဥၥဝႆသဟႆာနိ ပဋိေဝဓသဒြေမၼာ ဌႆတိ။ ပရိပတၱိဓေမၼာပိ တာနိေယဝ။ (စူဠဝဂၢအ႒ကထာ၊ ဘိကၡဳနိကၡႏၶက၊ ၁၂၇။)

အဂၤုတၱရနိကာယ္ အ႒ကနိပါတအ႒ကထာ ေဂါတမီဝဂ္ ေဂါတမီသုတ္အဖြင့္ (အံ ၊ ႒၊ ၃၊ ၂၃၈)၌လည္း အလားတူပင္ ဖြင့္ဆုိ၏။

ပါထိကဝဂၢအ႒ကထာလာ သာသနာ ၅-ေထာင္
ဒီဃနိကာယ္ ပါထိကဝဂၢအ႒ကထာ သမၸသာဒနီယသုတ္ သာသနာကြယ္ပုံအဖြင့္၌

(၁) ပဋိသမၻိဒါပတၱရဟႏၲာေခတ္ ႏွစ္ေပါင္း ၁ဝဝဝ၊
(၂) ဆဠာဘိညရဟႏၲာေခတ္ ႏွစ္ေပါင္း ၁ဝဝဝ၊
(၃) ေတဝိဇၨရဟႏၲာေခတ္ ႏွစ္ေပါင္း ၁ဝဝဝ၊
(၄) သုကၡဝိပႆကရဟႏၲာေခတ္ ႏွစ္ေပါင္း ၁ဝဝဝ၊
(၅) ပါတိေမာကၡရဟန္းေခတ္ ႏွစ္ေပါင္း ၁ဝဝဝ၊ ဟု ရွိ၏။

ပဋိသမၻိဒါပေတၱဟိ ဝႆသဟႆံ အ႒ာသိ။ ဆဠာဘိေညဟိ ဝႆသဟႆံ။ ေတဝိေဇၨဟိ ဝႆသဟႆံ။ သုကၡဝိပႆေကဟိ ဝႆသဟႆံ။ ပါတိေမာေကၡဟိ ဝႆသဟႆံ အ႒ာသိ။ (ဒီ၊ ႒၊ ၃၊ ၈၃။)

အဂၤုတၱဳိရ္ ဧကကနိပါတအ႒ကထာလာ သာသနာ ၅-ေထာင္
ထုိ႔ျပင္ အဂၤုတၱရနိကာယ္ ဧကကနိပါတအ႒ကထာ ဒုတိယပမာဒါဒိဝဂၢအဖြင့္၌ကား —

(၁) ပဋိသမၻိဒါပတၱရဟႏၲာေခတ္ ႏွစ္ေပါင္း ၁ဝဝဝ၊
(၂) ထုိ႔ေနာက္ ဆဠာဘိညရဟႏၲာေခတ္၊
(၃) ထုိ႔ေနာက္ ေတဝိဇၨရဟႏၲာေခတ္၊
(၄) ထုိ႔ေနာက္ သုကၡဝိပႆကရဟႏၲာေခတ္၊
(၅) ထုိ႔ေနာက္ အနာဂါမ္, သကဒါဂါမ္, ေသာတာပန္– ဟု လာရွိ၏။

ဗုဒၶါနံ ဟိ ပရိနိဗၺာနေတာ ဝႆသဟႆေမဝ ပဋိသမၻိဒါ နိဗၺေတၱတုံ သေကၠာႏၲိ၊ တေတာ ပရံ ဆ အဘိညာ၊ တေတာ တာပိ နိဗၺေတၱတုံ အသေကၠာႏၲာ တိေႆာ ဝိဇၨာ နိဗၺေတၱႏၲိ။ ဂစၧေႏၲ ဂစၧေႏၲ ကာေလ တာပိ နိဗၺေတၱတုံ အသေကၠာႏၲာ သုကၡဝိႆကာ ေဟာႏၲိ။ ဧေတေနဝ ဥပါေယန အနာဂါမိေနာ သကဒါဂါမိေနာ ေသာတာပႏၷာတိ။ (အံ၊ ႒၊ ၁၊ ၆၇။)

ပါရာဇိကက႑အ႒ကထာ ဗာဟိရနိဒါနကထာ ပဌမသဂႌတိကထာ၌လည္း—
ပဌမသံဂါယနာတင္ၿပီးဆုံးေသာကာလဝယ္ “မဟာကႆပမေထရ္သည္ ဘုရားရွင္၏ ဤသာသနာေတာ္ကုိ အႏွစ္ ၅ေထာင္ ရွည္ၾကာသည့္ကာလပတ္လုံး တည္ရွိေအာင္ စြမ္းႏုိင္သည္ကုိ ျပဳအပ္ေပၿပီ”ဟု ေကာင္းခ်ီးေပးသကဲ့ေသာအေနျဖင့္ ဤေျမႀကီးသည္ အႀကိမ္မ်ားစြာ လႈပ္ခဲ့ေလသည္-ဟု လာရွိ၏။

သဂႌတိပရိေယာသာေန စႆ “ဣဒံ မဟာကႆပေတၳေရန ဒသဗလႆ သာသနံ ပဥၥဝႆ သဟႆပရိမာဏံ ကာလံ ပဝတၱနသမတၳံ ကတ”ႏၲိ သဥၥာတပၸေမာဒါ သာဓုကာရံ ဝိယ ဒဒမာနာ အယံ မဟာပထဝီ ဥဒကပရိယႏၲံ ကတြာ အေနကပၸကာရံ ကမၸိ သကၤမၸိ သမၸကမၸိ သမၸေဝဓိ၊ အေနကာနိ စ အစၧရိယာနိ ပါတုရေဟသုႏၲိ အယံ ပဌမသဂႌတိ နာမ။ (ဝိ၊ ႒၊ ၁၊ ၂၃။)

စ- ဆက္၍ဆုိဦးအံ့၊ အႆ- ထုိဘုရားစကားေတာ္ကုိ၊ သဂႌတိပရိေယာသာေန- သံဂါယနာတင္ျခင္း၏ အဆုံး၌၊ မဟာကႆပေတၳေရန-မဟာကႆပမေထရ္သည္၊ ဒသဗလႆ-ျမတ္စြာဘုရား၏၊ ဣဒံ သာသနံ- ဤသာသနာေတာ္ကုိ၊ ပဥၥဝႆသဟႆပရမာဏံ- အႏွစ္ ၅ေထာင္အတုိင္းအရွည္ရွိေသာ၊ ကာလံ- ကာလပတ္လုံး၊ ပဝတၱနသမတၳံ- ျဖစ္ျခင္း၌ စြမ္းႏုိင္သည္ကုိ၊ ကတံ- ျပဳအပ္ပါေပၿပီ၊ ဣတိ- ဤသုိ႔၊ သဥၥာတပၸေမာဒါ- လြန္စြာျဖစ္ေသာ ဝမ္းေျမာက္ျခင္းရွိသည္၊ (ဟုတြာ-၍၊) သာဓုကာရံ- သာဓု ဟု ျပဳအပ္ေသာ အသံကုိ၊ ဝါ- ေကာင္းခ်ီးသံကုိ၊ ဒဒမာနာ-မေပးေသာ္လည္း ေပးသကဲ့သုိ႔၊ အယံ မဟာပထဝီ- ဤေျမႀကီးသည္၊ ဥဒကပရိယႏၲံ- ေရအဆုံးအပုိင္းအျခားရွိသည္ကုိ၊ ကတြာ-ျပဳ၍၊ အေနကပၸကာရံ- တစ္ပါးမက မ်ားေသာအျပားအားျဖင့္၊ ဝါ- ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ၊ ကမၸိ- တုန္လႈပ္ၿပီ၊ သကၤမၸိ- အထက္အထက္သုိ႔ တက္ကာတက္ကာ ျပင္းစြာ တုန္လႈပ္ၿပီ၊ သမၸကမၸိ- အထက္ ေအာက္ နိမ့္တုံျမင့္တုံ အျပားအားျဖင့္ ျပင္းစြာ တုန္လႈပ္ၿပီ၊ သမၸေဝဓိ- အရပ္ေလးမ်က္ႏွာ ယိမ္းထုိး၍ အမ်ဳိးမ်ဳိး အျပားအားျဖင့္ ျပင္းစြာတုန္လႈပ္ၿပီ၊ အေနကာနိ- တစ္ပါးမက မ်ားစြာကုန္ေသာ၊ အစၧရိယာနိ စ-ပန္းမုိးရြာျခင္း, အဝတ္ေျမႇာက္ျခင္း အစရွိေသာ အံ့ဘြယ္တုိ႔သည္လည္း၊ ပါတုရေဟသုံ- ထင္ရွားျဖစ္ကုန္ၿပီ၊ ဣတိ အယံ- ဤဆုိအပ္ခဲ့ၿပီးသည္ကား၊ ပဌမမဟာသဂႌတိ နာမ- ပဌမမဟာသံဂါယနာတင္ျခင္း မည္၏။ (ပါရာဇိကဏ္ဘာသာဋီကာ၊ ၁၊ ၁၈၉-၁၉ဝ။)

ဒီဃနိကာယ္ သီလကၡႏၶဝဂၢအ႒ကထာ နိဒါနကထာ ပဌမသဂႌတိကထာ (ဒီ၊ ႒၊ ၁၊ ၂၆)ႏွင့္ အ႒သာလိနီအ႒ကထာ နိဒါနကထာ (အဘိ၊ ႒၊ ၁၊ ၂၈)တုိ႔၌လည္း “ပဥၥဝႆသဟႆပရိမာဏကာလံ”ဟု သမာသ္ ပုဒ္ျဖစ္တာသာ ထူး၏။

သာသနာ ၅ေထာင္ႏွင့္ပတ္သက္၍ “ပိဋကေတာ္ႏွင့္စပ္ မွတ္စုေထြလာ သိေကာင္းစရာ” စာအုပ္ (၈၂၁-၈၂၂)၌ ၾကည့္႐ႈႏုိင္သည္။

ဗုဒၶေဟာခ်က္၊ စကားျမြက္၊ ယူလ်က္ ဖြင့္ၾကသည္။
တုိက္႐ုိက္ေဟာၾကား၊ ျမတ္စကား၊ ထင္ရွားမရွိၿပီ။

ဆရာေတာ္ ဦးေဇာတာလကၤာရ
ဓမၼာနႏၵ ဝိဟာရ
ဟာ့ဖ္မြန္းေဗးၿမိဳ႔

Followers